تبلیغات

چرا سلحشور در "يوسف پيامبر" حق داشت از کلاه‌گيس استفاده کند، و کيانوش عياري در "کاناپه"، نه؟

چرا سلحشور در

کافه سينما/ استفاده از کلاه گيس در فيلم تازه کيانوش عياري با جنجال‌هاي زيادي به همراه بود تا جايي که بسياري در موافقت يا مخالفت به اين موضوع واکنش نشان داده‌اند، حال آن‌که به ادعاي مشرق، فتواي شرعي براي آن وجود دارد.

بدون شک جشنواره فيلم فجر يکي از بزرگترين و پر سر و صداترين جشنواره‌هايي است که در کشور برگزار مي‌شود. هر سال در نزديکي برگزاري اين مراسم حواشي زيادي پيرامون آثار و افرادي که فيلم‌هاي‌شان به جشنواره مي‌رسد يا نه، وجود دارد.

اما امسال و يک شب پيش از اعلام اسامي فيلم‌هاي راه‌يافته به بخش سوداي سيمرغ، اخباري مبني بر کنار گذاشته شدن چند اثر به دليل مميزي‌هاي بسيار شد. يکي از اين فيلم‌ها «کاناپه» به کارگرداني کيانوش عياري بود که مي‌گفتند دلايل زيادي براي کنار گذاشتن فيلم از جشنواره وجود داشته است.

پس از اعلام اسامي حاضر در بخش سوداي سيمرغ و حضور نداشتن فيلم عياري در ميان آثار، رسانه‌ها به دنبال يافتن دليل اصلي اين موضوع برآمدند که همان شب محمد حيدري دبير جشنواره با حضور در برنامه سينمايي هفت اعلام کرد که درباره فيلم کيانوش عياري تنها فيلمي بوده که به دليل محتوا نياز به تصميم‌گيري مراجع بالاتر داشته است.

در همين راستا کيانوش عياري هم در مصاحبه‌اي با سايت سينماسينما اظهار کرد: با اشاره به اينکه به نظرش انتخاب نشدن فيلم «کاناپه» از سوي هيات انتخاب جشنواره فجر کاملا طبيعي و قابل پيش بيني بوده گفته است: «من از ابتدا مي‌دانستم که اين فيلم براي بخش جايزه انتخاب نخواهد شد، زيرا بازيگران خانم ما در اين فيلم روسري به سر ندارند، در «کاناپه» شش بازيگر خانم ايفاي نقش کرده‌اند که همه آنها موهايشان را با نمره چهار کوتاه کردند. تمام سکانس‌هاي فيلم اين خانم‌ها با کلاه گيس هستند و پوشش خاصي ندارند.»

عياري همچنين مي‌گويد: «از ابتدا براي من روشن بود و مي‌دانستم که دوستان اين فيلم را کنار مي‌گذارند. يعني به شخصه اين موضوع را مي‌دانستم، و با اين علم فيلم را ساختم. هيچ اعتراضي ندارم بلکه منتظرم آنها به من اعتراض کنند که چرا اين بازيگران خانم را بدون روسري جلوي دوربين فرستادي!»

اين کارگردان که فيلم توقيف شده «خانه پدري» را نيز در کارنامه دارد، مي‌گويد زحماتي که براي اين فيلم اصل برايش مهم نيست و او يک تصميم عجيب و غافلگيرکننده گرفته که پاي آن خواهد ايستاد: «ديگر هيچ فيلم سينمايي نمي‌سازم که خانمها در آن روسري به سر داشته باشند چه در خلوت خودشان چه در مقابل محارم اين کار را نخواهم کرد.»

اين صحبت‌ها باعث اظهارنظرهاي مختلفي در رسانه‌ها شد و از منتقدين تا کارگردان‌هاي ديگر در اين باره به بحث پرداختند؛ مهرزاد دانش منتقد سينما در يادداشتي که در خبرآنلاين منتشر شده، نکات مختلفي را مورد بررسي قرار داده و در ابتدا از اينکه فيلمي به خاطر کلاه‌گيس نتوانسته در جشنواهر حضور داشته باشد، انتقاد کرده است: «موضوع اصلي عدم راهيابي اين فيلم به بخش مسابقه (و اصلا کل جشنواره)، به استفاده بازيگران فيلم از کلاه گيس معطوف است و اين نشان مي‌دهد که ديگر ماجرا ربطي به هيات انتخاب ندارد و فراتر از آن، تصميم به خروج فيلم از دايره جشنواره گرفته شده است. طبق اظهارات اخير دبير محترم جشنواره، کاناپه عياري قطعا بايد از سوي مراجع بالاتر مورد بررسي قرار گيرد. خب چرا؟ به خاطر کلاه گيس؟»

او در ادامه نيز به فتواهايي که در ارتباط با کلاه‌گيس وجود دارد، نوشته و گفته «عموم ايشان فتوا بر حرمت استفاده از آن نزد نامحرمان به قصد تلذذ داده‌اند. تبعيت از اين موضوع قاعدتا براي مقلدان مراجع به لحاظ شرعي واجب است. ولي در خصوص بحث سينما (به عنوان يکي از موضوعات مستحدثه) هم همين روال جاري است؟ اتفاقا پيش از اين از برخي آقايان مراجع درباره کاربرد سينمايي اين موضوع هم استفتا به عمل آمده بود که اغلب قريب به اتفاقشان، استفاده سينمايي آن را در صورتي که مناسبات غيراخلاقي در ميان نباشد، با درنظر گرفتن شرايطي و يا حتي بعضا (آيت الله سيستاني) به صورت مطلق، بلااشکال دانسته‌اند.»

فتواهاي رسمي در ارتباط با کلاه‌گيس چه مي‌گويند؟

البته در سايت‌هاي مختلف که فتواهاي مربوط به استفاده از کلاه‌گيس در آن‌ها اشاره شده، اين نکات را مي‌بينيم:

در استفتايي از مقام معظم رهبري در بخش استفتائات پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري اينطور آمده است که «اگر زني کلاه‌گيس گذاشته باشد و مرد به موي مصنوعي او نگاه کند، چه حکمي دارد؟» پاسخ آمده است: «اشکال دارد.»

نمايندگي دفتر آيت الله وحيد خراساني از مراجع عظام تقليد در پاسخ به استفتاء در رابطه با استفاده از کلاه گيس به جاي حجاب اعلام کرد که جايز نيست.

در استفتا اين پرسش که آيا استفاده از کلاه گيس توسط هنرپيشه‌هاي زن نياز به پوشش سر را برطرف مي‌کند؟ يعني مي‌توان از کلاه گيس بدون هيچ نوع پوششي اعم از روسري و مقنعه به صرف اينکه مو مصنوعي است، استفاده کرد؟ از دفتر آيت الله مکارم شيرازي، در پاسخ به اين سؤال آمده است: استفاده از کلاه گيس جايز است ولي اين کار در برابر نامحرم جايز نيست.

در همه اين استفتائات، استفاده از کلاه‌گيس در مقابل چشمان نامحرم جايز دانسته نشده است و مگفته‌اند که حتي کلاه‌گيس هم بايد پوشانده شود.

چرا در يوسف پيامبر کلاه‌گيس مشکل‌ساز نبود؟

مهرزاد دانش در يادداشتش به نکته ديگري نيز اشاره مي‌کند، اينکه در سريال‌هاي ديگري هم استفاده از کلاه‌گيس بوده و چطور در آن موارد، مشکل ايجاد نشده است، مي‌نويسد: «پيش از اين استفاده از کلاه گيس در برخي فيلم‌ها و سريال‌ها جاري بود و هنوز هم در پخش دوباره‌شان از تلويزيون اين نماها با کمال آسودگي و اطمينان نمايش داده مي‌شود. بارزترين مثال آن، سريال يوسف پيامبر ساخته مرحوم فرج الله سلحشور است که تقريبا همه بانوان بازيگر آن، کلاه گيس داشته‌اند. چگونه است که اين موضوع براي آقاي سلحشور بلاايراد بوده است و حالا براي عياري ايراد به حساب مي‌آيد؟ آن خدابيامرز خودي بود و اين عزيز ناخودي؟ او شهروند درجه يک بود و اين يک، از نوع دوم؟ اگر کلاه گيس حرام است، حرام است؛ و اگر نه، که نه. ديگر با تغيير نام کارگردان قرار نيست حلال حرام شود و برعکس.» اما اين موضوع را در سوالي که از دفتر رهبري در همين زمينه پرسيده‌اند، مي‌توان بررسي کرد:« اگر زني کلاه گيس بگذارد، گناهي نکرده است؛ ولي بايد آن را از مردهاي نامحرم بپوشاند، مانند موهاي اصلي که ديگر زنان آن را مي پوشانند. درست است که کلاه گيس موهاي خودش نيست؛ ولي هر کس به آن نگاه کند، آنها را موي زن مي داند، مخصوصاً اگر مصنوعي بودن قابل تشخيص نباشد. حرمت آن نه از جهت کلاه گيس است بلکه چون ترويج فساد است بايد آنها را بپوشاند.» استفاده از کلاه‌گيس جايز نيست، اما اگر مشخص باشد که کلاه‌گيس است، اشکالي ندارد و در مجموعه «يوسف پيامبر» به کارگرداني فرج‌الله سلحشور اصلا از کلاه‌گيس استفاده نشده بود و همه چيزي که در تصوير مي‌ديديم، کامواهايي بودند که تفاوتشان با مو کاملا مشخص بود.

آقاي عياري چرا مي‌خواهيد قرارداد چند دهه‌اي ميان فيلمساز و تماشاگر را تغيير دهيد؟

حسين معززي‌نيا هم ديگر منتقد سينماست که در اين‌باره يادداشتي را صفحه فيس‌بوک خودش منتشر کرده است و نوشته، او با بيان اينکه کيانوش عياري را يکي از بهترين فيلمسازان تاريخ سينماي ايران مي‌داند، مي‌نويسد: «عياري در ماجراهاي اخير دچار اشتباه شده است، اول اينکه مسئله‌ روسري سر کردن بازيگران زن سينماي ايران در حضور محارم‌شان گرچه عملي است عجيب و نامأنوس و «غيرواقعي» اما حالا ديگر بعد از چهل سال، به عادتي پذيرفتني در سينماي ايران تبديل شده و تماشاگر ايراني موقع تماشاي فيلم‌ها با تعجب نمي‌گويد اي بابا، اين خانم چرا از توي خيابان آمد داخل خانه، اما هنوز روسري سرش است. اين ديگر شبيه يک جور قرارداد بين فيلمساز و تماشاگر شده و نمي‌شود گفت چنين سکانس‌هايي واقع‌گرايانه نيست، باورپذير نيست و باعث مي‌شود تماشاگر از فيلم فاصله بگيرد. دوم اينکه حالا فرض کنيم آقاي عياري ما را قانع کرد که نخير، چنين سکانس‌هايي هنوز باورپذير نيست و به ساختمان فيلم لطمه مي‌زند و من آزار مي‌بينم. بسيارخب. قبول. اما آيا شرايط فرهنگي اجتماعي سياسي ايران امروز نشانه‌هايي دارد که تصور کنيم مي‌شود ناگهان حجاب از سر بازيگر زن برداريم و بگوييم با گلاه‌گيس در خانه بچرخد و در ميان مديران هم کسي هست که پاي ما بايستد و پشتيباني کند از چنين تصميمي؟»

در اين ميان افرادي مانند پرويز شهبازي هم از حجاب اجباري که در فيلم‌ها و در خانه و مقابل محارم براي شخصيت‌هاي اول دارند، ابراز نارضايتي کرده و در يادداشتي که به سينما داده، گفته است: «شايد اين فرصتي باشد تا راه حلي براي روسري هاي غيرضروري در فيلم هاي ايراني پيدا شود.»

ردپاي موي مصنوعي در سينماي ايران

استفاده از موي مصنوعي در فيلم‌ها و سريال‌ها از مواردي است که راحتي کار را براي کارگردان‌ها به ارمغان آورده است، البته استفاده بيشتر اين ابزار در آثار تاريخي است که اگر زنان بازيگر بنا به ضرورت و تشخيص کارگردان بخشي از موهايشان نمايش داده مي‌شُد، از موي مصنوعي استفاده مي‌کردند، در اين حالت بخشي از موي مصنوعي از زير پوشش اصلي سر پيدا بود که اين مورد مشابه آن را مي‌توان در سريال «اميرکبير» ديد. البته استفاده از کلاه‌هايي که دوخت‌هاي مشخصي داشتند براي استفاده زنان در آثار تاريخي بخشي از اين مشکلات را حل کرد. در اين ميان استفاده از موهاي مصنوعي محدود به اين نوع از آثار نشده و به نظر مي‌رسد کلاه‌گيس اين شرايط را براي بازيگران زن و کارگردان‌ها به وجود آورده که برخي مرزهاي محدوديت را جابه‌جا کنند. با اينکه اين مسئله تاکنون به جد مورد بررسي قرار نگرفته بود، اما به نظر مي رسد با پيش رفتن ماجرا استفاده از کلاه‌گيس به قدري عادي شود که در همه توليدات هنري براي زنان استفاده شود.



با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويدمنبع: کافه سينما

فروش اسکریپت

اسکریپت مجله تفریحی فان سیتی به فروش میرسد. جهت دریافت اطلاعات بیشتر به صفحه زیر مراجعه کنید.

فروش اسکریپت

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات


جدیدترین اخبار

داغ ترین اخبار

در انتخاب و نمایش محتوا هیچ دخالت انسانی وجود ندارد لذا از شما خواهشمندیم در صورتی که این مطلب را مغایر با قوانین جمهوری اسلامی ایران است به ما گزارش کنید.