تبلیغات

آقاي پدر، وظيفه فرزند داري فراموش نشود!

آقاي پدر، وظيفه فرزند داري فراموش نشود!

ني ني بان/ در اهميت نقش مادر در تربيت فرزندان و رشد و تحول آنان شکي نيست و در اين زمينه بسيار گفته و نوشته‌اند؛ اما نقش پدر در اين زمينه چيست و چقدر است؟
از ديرباز نقش پدر را در دو چيز خلاصه مي‌کردند: اول نان‌آوري و دوم الگوي نقش جنسيتي به‌ويژه براي پسرها؛ ولي دو دهه‌اي است که روان‌شناسان بر نقش مهم و حياتي پدر در رشد و تربيت فرزندان تأکيدي بيش از دو نقش سابق مي‌کنند، موضوعي که از آن با عنوان «پدري» يا «پدري‌کردن» نام برده مي‌شود.
در ادامه تلاش مي‌شود تا به اختصار پدري و پدري‌کردن را تعريف کرده و سپس اجزا و عناصر مربوط به آن به همراه نقش آن در رشد و تربيت و زندگي فرزندان آورده شود. از نظر نگارنده جايگاه اين بحث، هم در برنامه‌ريزي‌هاي مربوط به آنچه در کشور ما به «تحکيم بنيان خانواده» معروف شده، مهم و حياتي است و هم در زندگي خانوادگي و توجه خانواده‌ها و به‌خصوص خود پدرها.

تعريف پدري‌کردن
منظور از پدري‌کردن يا پدري، حضور جدي پدر در جريان رشد و تحول فرزند و مشارکت فعال او در زندگي فرزند يا فرزندانش است. بررسي‌ها نشان مي‌دهد که پدري‌کردن بيش از مادري‌کردن به شرايط و عوامل زمينه‌اي و محيطي بستگي دارد. به بيان روشن‌تر، درحالي‌که مادري‌کردن بيشتر تحت تأثير مسائل غريزي و فعل و انفعالات هورموني است، به نظر مي‌رسد اگر پدري در زندگي فرزندانش فعال و جدي نباشد، چندان به جايگاهش اهميتي داده نمي‌شود.

اجزا و عناصر پدري‌کردن
پدري‌کردن را از دو جنبه مهم مي‌دانند:
اول کميت حضور پدر و حمايت او از خانواده و فرزندان و
دوم کيفيت حضور او.

درباره جنبه اول گفته مي‌شود حتي اگر پدري به دلايلي چون طلاق يا متارکه با همسر يا به دليل دوري از خانواده به علت مأموريت‌هاي درازمدت شغلي در کنار فرزندانش نيست، مشارکت وي در فراهم‌سازي حمايت اقتصادي از فرزندان، تنظيم و ترتيب اين حمايت‌ها، ميزان تماس با بچه‌ها، از طريق ديدار حضوري يا تماس تلفني يا از راه ايميل و…، از اجزاي پدري کردن قلمداد مي‌شوند. توجه کنيد که در اين ديدگاه کميت اجزا به کيفيت آنها غلبه دارد. اما در سال‌هاي اخير کيفيت پدري‌کردن مورد توجه قرار گرفته و در اين زمينه مفهوم درگيرشدن فعال پدر مطرح شده است. درگيرشدن فعال پدر در رشد و تربيت فرزند از بخش‌هايي تشکيل شده که به آنها اشاره مي‌شود. آشنايي با اين بخش‌ها کمک مي‌کند تا خانواده‌ها و به‌خصوص پدرها دريابند که علاوه برحضور فيزيکي، نوع تعامل و رابطه آنها با فرزندان و همسرشان هم اهميت زيادي دارد.
اجزا و ابعاد پدري شايد هيچ روان‌شناسي به اندازه دکتر مايکل لمب در مورد پدري‌کردن بررسي و تحقيق نکرده باشد. او که چند کتاب هم در اين باره نوشته، پدري را داراي سه وجه مي‌داند: تعامل و ارتباط مستقيم پدر با فرزند به شکل بازي و تفريح با او يا مراقبت از وي و حمايت از فرزند. شاخص اين تعامل، مقدار زماني است که پدر با فرزند يا فرزندان خود به‌طور رودررو مي‌گذراند؛ دسترس‌پذيري يعني دردسترس‌بچه‌بودن و در‌کناراو‌‌بودن، به اين شکل که پدر در خانه به کاري مشغول باشد، مانند انجام کاري در خانه درباره فرزند مثل تهيه غذا يا…، و کودک در همان اتاق يا اتاق ديگري مشغول کاري باشد، ولي هرگاه که خواست، پدر در دسترس اوست؛ مسئوليت‌پذيري که بر تقبل مسئوليت در زمينه رفاه و سلامت کودک اشاره دارد و مي‌تواند هم مستقيم با حضوري صورت گيرد و هم غيرمستقيم يا غيرحضوري.
حضور فعال پدر با کاهش مشکلات شديد روان‌شناختي و رفتاري در کودکان و به ويژه نوجوانان همراه است. هرچه حضور پدر و نقش او در خانواده بيشتر باشد، مشکلات مذکور در فرزندان کم‌تر است. حضور و نقش فعال‌تر پدر با رضايت‌مندي بيشتر نوجوانان و شادکامي بيشترشان از زندگي رابطه دارد.
علاوه بر اين، محققانِ ديگر هم اجزايي را براي پدري‌کردن نام برده‌اند. روان‌شناسي به نام گاوين اين اجزا را ذکر مي‌کند: اذعان به نعمت يا موهبت فرزند؛ يعني پدر، بچه‌هايش را نعمت يا موهبت تلقي کند؛ مراقبت و محافظت از فرزند در مخاطراتي که او و زندگي‌اش را تهديد مي‌کنند و ايفاي نقش در تصميم‌هايي که بر رفاه و سلامت فرزند اثر دارند؛ تدارک و تهيه مايحتاج و اطمينان از اينکه نيازها و خواسته‌هاي مادي کودک تأمين و رفع مي‌شوند؛ شکل‌دهي يا شکل‌دادن فعاليت‌هايي که به اجتماعي‌شدن فرزند کمک مي‌کند، فعاليت‌هايي مثل انضباط و نظم‌آموزي، سرمشق و الگوي فرزند بودن و ساير آموزش‌هايي که فرزند بايد از پدر بگيرد. توجه و دلسوزي و حمايت از فرزند.
همچنين کارگروه تعيين شاخص‌هاي پدري‌کردن که توسط مرکز ملي پدران و خانواده در آمريکا تشکيل شده، شش عامل عمده را به‌عنوان شاخص‌هاي پدري‌کردن خوب يا مطلوب نام برده که عبارت‌اند از:
۱. حضور جدي که شامل ابعاد سه‌گانه‌اي مي‌شود که دکتر لمب از آنها ياد کرده و قبلاً به آنها اشاره شد؛ يعني تعامل رودررو، دسترس‌پذيري و مسئوليت‌پذيري؛
۲. دلسوزي و مراقبت که شامل تهيه آذوقه، خورد و خوراک و پوشاک و انجام تکاليف روزانه و معمولي مربوط به رفاه و بهزيستي مادي و عاطفي فرزند و رسيدگي و توجه به سر و وضع و ظاهر جسمي و سلامت جسمي او مي‌شود؛
۳. توجه و رسيدگي به کفايت‌ها و صلاحيت‌هاي اجتماعي و پيشرفت درسي و تحصيلي فرزند؛
۴. تربيت و فرزندپروري هم‌يارانه: برقراري يک رابطه حمايت‌آميز گرم و متقابل؛
۵. زندگي سالم پدر تا بتواند نقش يک الگوي سالم را براي فرزندش ايفا کند و فرزند با نگاه به پدر و تقليد از او سبک سالمي براي زندگي‌کردن در پيش بگيرد و در اين زمينه انجام رفتارهاي پسنديده اجتماعي را به فرزندش مستقيم و غيرمستقيم بياموزد و او را به رعايت اخلاق و مسئوليت‌هاي شهروندي و اجتماعي و رعايت هنجارهاي اجتماعي مقيد سازد؛
۶. برعهده گرفتن نقش مالي و مادي در زندگي فرزند.

سلامت رواني فرزند
حال بعد از شناخت شاخصه‌هاي مختلف پدري‌کردن، به بررسي تاثير پدري‌کردن خوب در زندگي کودک مي‌پردازيم. بررسي‌ها نشان مي‌دهد که حضور فعال پدر با کاهش مشکلات شديد روان‌شناختي و رفتاري در کودکان و به ويژه نوجوانان همراه است؛ يعني هرچه حضور پدر و نقش او در خانواده بيشتر باشد، مشکلات مذکور در فرزندان کم‌تر است.
همچنين تحقيقات نشان داده که حضور و نقش فعال‌تر پدر با رضايت‌مندي بيشتر نوجوانان و شادکامي بيشترشان از زندگي رابطه دارد. نکته جالب توجه در بعضي از بررسي‌ها اين بوده که حضور و نقش جدي‌تر پدر با کم‌تر بودن مشکلات سلامت رواني در دخترانشان رابطه مهم و معناداري داشته است؛ يعني فعال‌بودن پدران و مشارکت و حضور جدي آنان باعث مي‌شود تا دختران کمتر دچار تنش و تنيدگي روان‌شناختي شوند. باز جالب‌تر آنکه اين موضوع فقط به زندگي دوره نوجواني هم محدود نبوده و حتي در بزرگسالي هم ادامه داشته است.
حضور جدي و فعال در انگيزش بالاتر تحصيلي نوجوانان و نيز پختگي بيشتر آنان در انتخاب‌هاي بعدي‌شان در دوران تحصيلي و بزرگسالي نقش دارد. بررسي‌ها همچنين نشان داده که موفقيت تحصيلي در زندگي بزرگسالي در هر دو جنس با حضور جدي و مؤثر پدر در نوجواني رابطه دارد. علاوه بر اين زمينه‌ها، پدري‌کردن در کنترل پرخاشگري به‌ويژه در پسرها و کاهش آن و نيز در ارتقاي روابط خانوادگي فرزندان و در نحوه رابطه همسر نقش بسزايي دارد. موضوع رابطه با خانواده همسر و نقش پدر در اين زمينه مخصوصاً درباره دختران اهميت دوچنداني دارد.
به‌طور کلي بررسي‌ها نشان مي‌دهد که حضور پدر و مادر و مشارکت فعالانه آن‌ها در رشد و تربيت فرزندان مقوله‌اي حياتي و مهم است. دکتر مايکل لمب که پيش از اين به بررسي‌هايش اشاره شد، در دايرهالمعارف هشت جلدي روان‌شناسي مقاله‌اي درباره پدري‌کردن دارد. او در بخشي از مقاله فوق درباره نبود پدر در خانواده‌هاي طلاق و اهميت حضور پدر نکته مهمي را گوشزد مي‌کند که اين نوشته را با اين گفته او به پايان مي‌برم.
لمب مي‌نويسد: «در مجموع، شواهد نشان مي‌دهند که نبود پدر يا غيبت او ممکن است مضر و هولناک باشد؛ اما اين موضوع تنها به دليل نقش پدر در الگوي جنسيتي فرزند نيست، بلکه به دليل جنبه‌هاي بسياري است که پدري‌کردن از لحاظ اقتصادي، اجتماعي و عاطفي دارد. در چنين خانواده‌هايي که پدر حضور ندارد يا حضورش چندان جدي نيست، اين نقش‌ها يا تکميل نمي‌شوند يا به شکلي نامناسب تکميل مي‌گردند».



با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويدمنبع: ني ني بان

فروش اسکریپت

اسکریپت مجله تفریحی فان سیتی به فروش میرسد. جهت دریافت اطلاعات بیشتر به صفحه زیر مراجعه کنید.

فروش اسکریپت

گزارش تخلف

تمامی مطالب از سایت های مجاز فارسی و ایرانی تهیه و جمع آوری شده است، در صورت وجود هرگونه مشکل از طریق صفحه گزارش تخلف اطلاع دهید.

تبلیغات


جدیدترین اخبار

در انتخاب و نمایش محتوا هیچ دخالت انسانی وجود ندارد لذا از شما خواهشمندیم در صورتی که این مطلب را مغایر با قوانین جمهوری اسلامی ایران است به ما گزارش کنید.